Coaching: kennis, kunde en kneepjes
5 tips voor coaching Als je medewerkers wilt die met veel plezier werken en vertrouwen voelen dan heb je al...
Overkomt mij dit nou alleen? Een medewerker komt bij je met een probleem. Jij luistert, stelt misschien één vraag en ondertussen weet je eigenlijk al wat er moet gebeuren. Dus je geeft advies. Lekker efficiënt, denk je. Tot dezelfde medewerker een week later weer met een vergelijkbaar probleem bij je staat.
Ik zie dit bijna elke week terug bij leidinggevenden waar we mee werken. Niet omdat ze hun mensen klein willen houden, maar omdat ze willen helpen. Alleen gebeurt er ongemerkt iets anders: jij neemt het denkwerk over. En hoe vaker jij de oplossing geeft, hoe minder je medewerker leert om zelf verantwoordelijkheid te pakken.
Het GROW-model is een coachingsmodel waarmee je een gesprek in vier stappen voert: Goal (doel bepalen), Reality (de huidige situatie onderzoeken), Options (opties verkennen) en Will (afspraken maken over actie). Als leidinggevende helpt het je om niet direct advies te geven, maar de medewerker zelf tot een oplossing te laten komen.
Doe je dat serieus en consistent, dan ontstaat er een andere manier van praten. Jij zendt minder, en medewerkers nemen meer eigenaarschap en meer initiatief.
In dit artikel leggen we uit:
Het GROW-model is een praktisch gespreksmodel voor coaching. De letters staan voor Goal, Reality, Options en Will. Vrij vertaald: waar wil iemand naartoe, waar staat iemand nu, welke mogelijkheden zijn er en wat gaat iemand concreet doen?
Het model is in de jaren tachtig ontwikkeld door onder anderen John Whitmore en werd bekend door zijn boek Coaching for Performance. Het geldt als de meest gebruikte structuur voor coachgesprekken (Cotton, Key Management Development Models, 2015).
Klinkt simpel. En dat is het ook. Maar simpel betekent niet makkelijk.
De meeste leidinggevenden slaan namelijk minstens één stap over. Ze horen een probleem en gaan direct naar de oplossing, terwijl het gesprek vaak nog niet eens helder heeft gemaakt wat iemand precies wil bereiken. Laat staan wat er al geprobeerd is of welke opties iemand zelf ziet.
Daarom werkt het GROW-model zo goed. Het dwingt je om niet te snel te springen: niet meteen fixen of adviseren, en niet meteen jouw ervaring over tafel gooien. Eerst vertragen en verdiepen, daarna pas kiezen.
Verwar het model dus niet met een vragenlijstje dat je netjes moet afwerken. Het gaat niet om vier perfecte coachvragen achter elkaar, maar om het gesprek bij de ander laten. Jij helpt denken, maar je neemt het denken niet over.
Veel leidinggevenden zijn gewend om antwoorden te geven. Dat is ook logisch. Je bent vaak op die plek gekomen omdat je overzicht hebt, snel schakelt en problemen kunt oplossen. Alleen is dat niet altijd wat je team nodig heeft.
Soms heeft een medewerker geen oplossing van jou nodig, maar een gesprek waarin hij zelf tot een oplossing komt.
Daar zit het verschil tussen helpen en coachen. Helpen voelt vaak sneller. Coachen levert op de lange termijn meer op, want een medewerker die zelf nadenkt over doelen, keuzes en acties, voelt ook meer eigenaarschap over de uitkomst.
Ik zie dit terug in vrijwel elk traject rondom coachend leidinggeven. Zodra leidinggevenden minder gaan invullen en meer gaan vragen, verandert de dynamiek. Medewerkers komen niet meer alleen met problemen, maar ook met ideeën. Ze wachten minder af en denken scherper na voordat ze iets bij jou neerleggen.
Dat geeft jou als leidinggevende ook lucht. Als jij elk probleem blijft oplossen, word jij vanzelf het drukste knooppunt van je team. Alles loopt via jou en iedereen wacht op jou. En ondertussen vraag jij je af waarom mensen niet meer eigenaarschap tonen.
Het GROW-model helpt je om dat patroon te doorbreken. Niet door afstandelijk te worden, maar juist door betere gesprekken te voeren. Waarom verantwoordelijkheid nemen niet vanzelf gaat, lees je in Verantwoordelijkheid nemen op het werk: waarom het niet vanzelf gaat.
Te snel adviseren voelt meestal heel nuttig. Je bent betrokken, je denkt mee en je wilt voorkomen dat iemand vastloopt. Toch kan het ervoor zorgen dat medewerkers minder zelfstandig worden. Loop deze lijst eens langs en wees eerlijk tegen jezelf: herken je één of meer hiervan in jouw gesprekken?
Herken je dit? Dan ligt het probleem waarschijnlijk niet bij je intentie, maar in je patroon. En patronen kun je veranderen.
Dat betekent niet dat je nooit meer advies geeft. Dat zou ook onzin zijn. Soms moet je gewoon duidelijk zijn. Maar kies wel bewuster: is dit een moment om te sturen, of is dit een moment om te coachen?
Je bouwt een goed GROW-gesprek niet door ingewikkeld te doen, maar door vier stappen rustig langs te lopen. En vooral door niet te snel naar stap vier te schieten.
Voer je een langere coachsessie, begin dan met een korte check-in en sluit af met reflectie: wat neemt de ander mee uit dit gesprek?
Begin niet bij het probleem, maar bij de gewenste uitkomst. Wat wil iemand bereiken? Wanneer is het gesprek nuttig geweest? Wat moet er straks anders zijn?
Goede vragen zijn bijvoorbeeld:
Dit lijkt misschien een open deur, maar hier gaat het vaak al mis. Zonder doel wordt een gesprek al snel een rondje klagen, analyseren of sparren zonder richting. Met een helder doel weet je waar je samen naartoe werkt.
Als het doel helder is, kijk je naar de huidige situatie. Wat gebeurt er nu? Wat heeft iemand al geprobeerd? Wat werkt wel en wat niet? Waar zit de echte belemmering?
Goede vragen zijn bijvoorbeeld:
Deze stap vraagt om geduld, want hier kom je vaak achter dat het eerste probleem niet het echte probleem is. Iemand zegt bijvoorbeeld:
“Mijn collega werkt niet mee.”
Maar na wat doorvragen blijkt dat er nooit duidelijke afspraken zijn gemaakt. Dat vraagt om een andere oplossing.
Pas daarna ga je naar opties. En let op: opties verkennen is iets anders dan jouw favoriete oplossing presenteren.
In deze fase wil je dat de medewerker zelf gaat denken. Breed en vrij, zonder meteen alles af te schieten.
Goede vragen zijn bijvoorbeeld:
Natuurlijk mag jij ook meedenken. Maar doe dat niet te vroeg. Vraag eerst wat de ander zelf ziet. En als je daarna iets toevoegt, maak het dan klein:
“Mag ik nog één optie naast die van jou leggen?”
Zo blijft het eigenaarschap waar het hoort.
De laatste stap is actie. Niet vaag, en ook niet “ik ga ermee aan de slag”. Maak het concreet: wat ga je doen, wanneer ga je dat doen en wat heb je nodig om het vol te houden?
Goede vragen zijn bijvoorbeeld:
Dit is de stap die een goed gesprek verandert in beweging. Zonder concrete afspraak blijft coaching vaak hangen in inzicht. En inzicht is mooi, maar uiteindelijk wil je gedrag zien.

Afbeelding: Het GROW-model: coachen in 4 stappen
Wil je hier echt beter in worden? Pak dan deze week één gesprek waarin je normaal gesproken snel advies zou geven, en doe het volgende:
Je merkt waarschijnlijk al in één gesprek hoeveel ruimte er ontstaat als jij niet meteen invult. De medewerker gaat meer nadenken, jij hoort beter wat er echt speelt, en de actie die eruit komt, is vaker van de ander in plaats van van jou.
Doe dit een paar keer en je voelt precies waar jouw coachende leiderschap al sterk is, en waar nog winst te halen is.
GROW staat voor Goal, Reality, Options en Will. In het Nederlands kun je dit vertalen naar doel, werkelijkheid, mogelijkheden en actie. De W wordt ook wel uitgelegd als Way forward, in het Nederlands weg voorwaarts: de route naar concrete actie. Het model helpt je om coachingsgesprekken gestructureerd en praktisch te voeren.
Je gebruikt het GROW-model vooral wanneer je iemand wilt helpen nadenken over een probleem, keuze of ontwikkelvraag. Het werkt goed bij één-op-één gesprekken, functioneringsgesprekken, ontwikkelgesprekken en korte coachmomenten tussendoor.
Nee. Ook coaches, trainers, HR-professionals en collega’s kunnen het model gebruiken. Overal waar je iemand wilt helpen om zelf tot inzicht en actie te komen, kan het GROW-model waardevol zijn.
Meestal helpt de volgorde wel, zeker als je net begint: eerst doel, dan werkelijkheid, dan opties en dan actie. In de praktijk loopt een gesprek soms wat minder netjes. Dat is niet erg, zolang je maar voorkomt dat je te snel naar oplossingen springt.
Ja, natuurlijk. Coachend leidinggeven betekent niet dat je nooit meer richting geeft, maar dat je niet automatisch begint met jouw oplossing. Laat de medewerker eerst zelf denken. Daarna kun je jouw ervaring of advies toevoegen als dat echt helpt.
Een model kennen is één ding. Het toepassen terwijl iemand tegenover je zit met een echt probleem, is iets anders. Daar wordt het interessant, en daar wordt ook het verschil gemaakt.
Ik help je en je team hier graag concreet mee verder:
Wanneer gaf jij voor het laatst advies, terwijl een goede vraag je medewerker verder had geholpen?
Over de auteur:
Gerard Vriens
Coach, trainer, adviseur en Managing Partner bij Per4mance
Gerard Vriens gaf leiding aan (project)teams en werkte als gedragsspecialist, adviseur en accountmanager. Hij begon zijn loopbaan in de procestechniek, stapte over naar logistiek en HR en verlegde zijn focus van de technische naar de menselijke kant van organisaties: gedrag en groepsprocessen. Hij volgde onder meer opleidingen in NLP, transactionele analyse, oplossingsgericht coachen en systemisch werken. Zijn specialisaties zijn leiderschap en invloed, communicatie, persoonlijke coaching, transactionele analyse en systemisch werk. Zijn motto: “Maak er wat moois van.” Meer over Gerard Vriens.
Gerard Vriens